Tài chính cá nhân

Bẫy "chi phí chìm" là gì ? Làm thế nào để tránh bẫy chi phí chìm?

03/12/2021

Thực chất ai cũng có "chi phí chìm" nhưng không phải ai cũng nhận ra khi nào chúng đánh lừa tâm trí, khiến ta đưa ra những quyết định tài chính thiếu sáng suốt.

 

1.Chi phí chìm là gì?

 

Chi phí chìm (sunk cost) là thời gian, hoặc tiền bạc bạn đã sử dụng và không thể thu hồi.

 

Ngụy biện chi phí chìm là trạng thái ta cảm thấy tiếc nuối khi muốn vứt bỏ một thứ mà ta đã dành nhiều thời gian và công sức nhưng không còn phù hợp với nhu cầu hiện tại. Khái niệm được hình thành dựa trên tâm lý rằng mọi người có mối liên hệ cảm xúc mạnh mẽ với những thứ họ đã mất/đã đầu tư so với những thứ họ đã/sẽ đạt được.

 

Để tránh bẫy chi phí chìm, đầu tiên hãy cùng tìm hiểu một số ví dụ để hình dung "hình dạng" của chiếc bẫy.

 

2.Ngụy biện chi phí chìm trong đời sống

 

 

Ví dụ 1: “Học được 3 năm rồi chẳng lẽ bây giờ lại bỏ?” Vì đã dành một số tiền đáng kể để theo đuổi tấm bằng đại học, sinh viên A quyết định tiếp tục học cho xong, dù đã đi làm và tìm được hướng đi hoàn toàn khác, mà mình quan tâm và có năng lực hơn.

 

Ví dụ 2: “Mình không muốn chia tay đâu vì tụi mình đã yêu nhau được 3 năm rồi. Bây giờ chia tay uổng lắm.” Đây có thể xem là một trong những lí do phổ biến cho việc mọi người quyết định tiếp tục một mối quan hệ yêu đương nhiều tổn thương, hay một cuộc hôn nhân không có sự giao thoa về giá trị cá nhân.

 

Ví dụ 3: Một nhà đầu tư từ chối bán lại cổ phiếu ở một mức giá tốt so với giá thị trường hiện tại, vì trước đó đã mua với giá cao hơn.

 

3.Một số cách để tránh ngụy biện chi phí chìm

 

 

Nhìn dài hạn khi phải đưa ra quyết định

 

Nghĩa là hãy tính toán chi phí cơ hội để đánh giá tiềm năng của các lựa chọn, từ đó dần tạo cảm giác dễ buông bỏ hơn những quyết định đã có vẻ không còn đúng đắn. Nếu bạn chưa biết chi phí cơ hội là gì thì có thể hiểu đây là lợi ích mà bạn bỏ lỡ nếu lựa chọn phương án thay thế khác.

 

Thư giãn trong suy nghĩ

 

Ví dụ, bạn có thể tự hỏi mình, "Tôi đang ở trạng thái cảm xúc nào khi quyết định?" hoặc "Tôi làm điều này có phải vì sợ hãi rằng mình sẽ đánh mất thứ mình đang có (dù nó đã quá méo mó)?". Dừng lại ít nhất 5 phút để tâm trí lắng đọng xuống có thể "cứu" ví tiền và cả quãng đời còn lại của bạn.

 

 

Quan sát tín hiệu

 

Chúng ta thường được dạy phải gan dạ và kiên trì, nhưng thực tế chúng có giới hạn. Kiên trì mà không để ý những tín hiệu về việc phải đánh đổi quá lớn phía trước sẽ trở thành bướng bỉnh, mù quáng.

 

Năm 1996, David Breashears, một nhà làm phim nổi tiếng từng đoạt giải Emmy và đồng thời là một nhà leo núi, đã phải quyết định quay đầu lại khi leo lên đỉnh Everest vì họ nhận ra có một trận bão tuyết đang hình thành.

 

Khi xuống núi và quay trở lại trại căn cứ, họ đã gặp một số nhà leo núi khác vẫn tiếp tục leo lên. Trận bão tuyết đó cuối cùng đã biến thành thảm họa trên đỉnh Everest, nơi 8 người bị cuốn vào cơn bão và thiệt mạng. Nếu Breashears cũng nhất quyết leo lên, đội của anh cũng có thể đã mất mạng.

 

Tóm lại, thật không may là con người không thể loại bỏ hoàn toàn sự thôi thúc của ngụy biện chi phí chìm vì sự hoạt động phức tạp của não bộ. Tuy nhiên, chúng ta luôn có thể theo đuổi và duy trì khoản cách gần với lý tưởng "không đặt nặng cảm xúc về chi phí chìm, và luôn xem xét đến các chi phí biến đổi linh hoạt theo tình trạng ở hiện tại và tương lai khi đưa ra quyết định".

 

Bài viết tham khảo từ tác giả Bích Hồ

 

 

 

 

 

 

 

 

Chia sẻ

Bài viết liên quan

Tikop - LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG CÓ TIỀN TẠO RA TIỀN VỚI SỐ VỐN VỪA VÀ NHỎ? 
Tài chính cá nhân
LÀM THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG CÓ TIỀN TẠO RA TIỀN VỚI SỐ VỐN VỪA VÀ NHỎ? 
Trên thực tế, khi đã có một số tiền nhất định, nhiều người chọn cách để tiền trong két sắt hoặc mua vàng cất tủ đến cuối đời. Cách này nghe có vẻ an toàn nhưng vô tình lại biến chúng trở thành “tiền chết".
Đọc thêm
Tikop - Bạn có biết - Cách tiết kiệm hợp lý trong năm mới ?
Tài chính cá nhân
Bạn có biết - Cách tiết kiệm hợp lý trong năm mới ?
Nếu bạn thường xuyên “cháy túi” và độc lập về tài chính chỉ là một khái niệm xa vời với bạn, đã đến lúc bạn cần học cách tiết kiệm tiền.
Đọc thêm
Tikop - Vì sao sống tiết kiệm lại không dễ dàng ?
Tài chính cá nhân
Vì sao sống tiết kiệm lại không dễ dàng ?
Hãy để ý đến tỷ lệ tiết kiệm, để việc sống tiết kiệm trở nên dễ dàng hơn.
Đọc thêm
Tikop - Đường đến đầu tư dài hạn
Tài chính cá nhân
Đường đến đầu tư dài hạn
Để gia tăng tài sản ròng của một người hay hộ gia đình, không có cách nào tốt hơn là đầu tư. Nhưng thực tế từ trước đến nay cho thấy kỳ vọng kiếm tiền nhanh phần lớn là sai lầm, và thay vào đó đầu tư dài hạn là cách đã giúp rất nhiều người thực hiện được mục tiêu tài chính của mình.
Đọc thêm
Tikop - Chiến thuật tiết kiệm giúp bạn "tích tiểu thành đại"
Tài chính cá nhân
Chiến thuật tiết kiệm giúp bạn "tích tiểu thành đại"
Tiền có một đặc điểm rất thú vị, đó là giá trị của nó sẽ tăng thêm theo thời gian với lãi suất.
Đọc thêm